1- GİRİŞ
Türkiye Alp-Himalaya kuşağı üzerinde Avrasya plakası ile Arap plakasının sıkıştırdığı bir bölgede bulunmaktadır. Avrasya ve Arap plakalarının sıkıştırdığı Anadolu bloğu orjini Doğu Anadolu Fayı ile Kuzey Anadolu Fayının kesiştiği Bingöl Karlıova olan makaslama rejimi sonucu batıya doğru hareket etmektedir. Harekete zorlanan Anadolu bloğu Kuzey Anadolu Fayı (KAF) boyunca 20-30 mm/yıl mertebesinde hareketine devam eder. KAF Doğu Anadolu Fayı ile kesiştiği Bingöl Karlıova üçlü bir birleşim noktasından başlar, Karadeniz dağlarına paralel şekilde devam ederek Bolu'da ikiye ayrılır.Marmara Denizi'ni kuzey ve güneyde karadan güney kolu olarak geçer. Gonos Körfezi'nde tekrar birleşerek Ege'ye uzanır. Ege'de birçok kola ayrılır.
KAF ile mekanizma olarak benzer olan San Andreas fayı Pasifik plakası ile Kuzey Amerika plakasının sınırında Pasifik çerçevesi kuşağında yer alır. Sağ yanal atımlı transform faydır. Yıllık hareketi Pasifik plakasının Kuzey Amerika plakasına göre 20-34 mm/yıl'dır (Şekil 1).
Şekil 1. Dünyadaki aktif levha sınırları ve KAF ile SAF'ın karşılaştırılması
2- KUZEY ANADOLU FAYI
Kuzey Anadolu Fayı sismik olarak dünyanın en diri faylarından birisini oluşturur.Alp-Himayala deprem kuşağında yer alır. Bu kuşağın Anadolu'da Bingöl Karlıova üçlü birleşim noktasından başlar batıya doğru ilerler. Başlangıç noktasından batıya doğru KB-GD eksenlidir. Orta bölümlerinde kuzey yönüne bükey bir kavis yaparak D-B eksenli olarak devam eder. Bolu'da iki ana kola ayrılır. Bu kollardan kuzeydeki fay KAF'ın Marmara'da ki kuzey kolu olarak İzmit-Çınarcık-Tekirdağ açıkları-Çanakkale istikametini takip ederek güneyde Mudanya-Bandırma-Biga istikametinden gelen güney kol ile birleşip Gonos Körfezi'nden Ege'ye ilerler. Anadolu'yu neredeyse baştan başa kateden bu fay yaklaşık 1500 km uzunluğundadır. Fayın üzerindeki ve komşu bölgelerindeki Neojen- Kuvarterner havzalarında yapılan çalışmalar geniş sağ yönlü kırılmasının başlangıcının Geç miyosende olduğunu göstermektedir. Yanal atımı 5-25 mm/yıl'dır. Bu hareket fayın doğu tarafında 20-25 mm/yıl , orta kesimlerinde 10-20 mm/yıl , batı kesiminde ise 5-15 mm/yıl kadardır.Makaslama rejiminin daha çok hakim olduğu Karlıova'dan batıya doğru Litosferin kuvvetleri absorbe etmesinden dolayı hareket batıya doğru azalır. Bu hareketler akma- yapışma tipinde lenemezler. Her hangi bir segmentte biriken enerji , absorbe edilmeyecek şekilde batıya doğru net atım yapar. Bu toplam atımlar fayın harekete geçtiği günden günümüze Erzincan'ın doğusunda 40-45 km ,Bolu civarında 25-30 km'dir. KAFZ Doğu Akdeniz bölgesi tektoniğinin önemi yüzünden dünyanın en önemli faal vuruş kaymalı faylarından biridir(Şekil 2).
devam
Türkiye Alp-Himalaya kuşağı üzerinde Avrasya plakası ile Arap plakasının sıkıştırdığı bir bölgede bulunmaktadır. Avrasya ve Arap plakalarının sıkıştırdığı Anadolu bloğu orjini Doğu Anadolu Fayı ile Kuzey Anadolu Fayının kesiştiği Bingöl Karlıova olan makaslama rejimi sonucu batıya doğru hareket etmektedir. Harekete zorlanan Anadolu bloğu Kuzey Anadolu Fayı (KAF) boyunca 20-30 mm/yıl mertebesinde hareketine devam eder. KAF Doğu Anadolu Fayı ile kesiştiği Bingöl Karlıova üçlü bir birleşim noktasından başlar, Karadeniz dağlarına paralel şekilde devam ederek Bolu'da ikiye ayrılır.Marmara Denizi'ni kuzey ve güneyde karadan güney kolu olarak geçer. Gonos Körfezi'nde tekrar birleşerek Ege'ye uzanır. Ege'de birçok kola ayrılır.
KAF ile mekanizma olarak benzer olan San Andreas fayı Pasifik plakası ile Kuzey Amerika plakasının sınırında Pasifik çerçevesi kuşağında yer alır. Sağ yanal atımlı transform faydır. Yıllık hareketi Pasifik plakasının Kuzey Amerika plakasına göre 20-34 mm/yıl'dır (Şekil 1).
Şekil 1. Dünyadaki aktif levha sınırları ve KAF ile SAF'ın karşılaştırılması
2- KUZEY ANADOLU FAYI
Kuzey Anadolu Fayı sismik olarak dünyanın en diri faylarından birisini oluşturur.Alp-Himayala deprem kuşağında yer alır. Bu kuşağın Anadolu'da Bingöl Karlıova üçlü birleşim noktasından başlar batıya doğru ilerler. Başlangıç noktasından batıya doğru KB-GD eksenlidir. Orta bölümlerinde kuzey yönüne bükey bir kavis yaparak D-B eksenli olarak devam eder. Bolu'da iki ana kola ayrılır. Bu kollardan kuzeydeki fay KAF'ın Marmara'da ki kuzey kolu olarak İzmit-Çınarcık-Tekirdağ açıkları-Çanakkale istikametini takip ederek güneyde Mudanya-Bandırma-Biga istikametinden gelen güney kol ile birleşip Gonos Körfezi'nden Ege'ye ilerler. Anadolu'yu neredeyse baştan başa kateden bu fay yaklaşık 1500 km uzunluğundadır. Fayın üzerindeki ve komşu bölgelerindeki Neojen- Kuvarterner havzalarında yapılan çalışmalar geniş sağ yönlü kırılmasının başlangıcının Geç miyosende olduğunu göstermektedir. Yanal atımı 5-25 mm/yıl'dır. Bu hareket fayın doğu tarafında 20-25 mm/yıl , orta kesimlerinde 10-20 mm/yıl , batı kesiminde ise 5-15 mm/yıl kadardır.Makaslama rejiminin daha çok hakim olduğu Karlıova'dan batıya doğru Litosferin kuvvetleri absorbe etmesinden dolayı hareket batıya doğru azalır. Bu hareketler akma- yapışma tipinde lenemezler. Her hangi bir segmentte biriken enerji , absorbe edilmeyecek şekilde batıya doğru net atım yapar. Bu toplam atımlar fayın harekete geçtiği günden günümüze Erzincan'ın doğusunda 40-45 km ,Bolu civarında 25-30 km'dir. KAFZ Doğu Akdeniz bölgesi tektoniğinin önemi yüzünden dünyanın en önemli faal vuruş kaymalı faylarından biridir(Şekil 2).
devam